Ilısu Barajı

Yer Güneydoğu Anadolu, Suriye ve Irak sınırına yaklaşık
65 km uzaklıktadır
Nehir Dicle
Barajın yüksekliği 135 metre
Barajın uzunluğu 1820 metre
Baraj gövdesi/alanı 313 km2
Üretim gücü/kapasitesi 1200 MW
Elektrik 3800 GWh/yıl (Türkiye enerji ihtiyacının %2'si)
Maliyeti 2 Milyar Euro
Etkilenecek nehir yatağı 400 km (Dicle ve Dicleya akan yan sular ve kolları)
İnşaa süresi Yaklaşık 8 sene
Ön görülen başlama tarihi 2008
Kullanılabilirlik Süresi 50-80 yıl

Projenin Ortakları

İhaleyi veren DSI- Devlet Su İşleri
Ülkeler/mali sorumluluk Avusturya (Kontrollbank AG - ÖKB), Almanya (Euler
Hermes) ve Isviçre (Isviçre Export Risk Garantisi - SERV)
Firmalar Andritz AG (Avusturya)- Konsorsuyum başkanlığı
İnşaat Firmaları Züblin AG (Avusturya/Almanya), Alstom Ltd., Stucky, Maggia, Colenco (Isvicre), Nurol, Cengiz, Celikler, Temelsu (Türkiye)
Bankalar Bank Austria Creditanstalt (Avusturya), DekaBank (Almanya)
Finansman Société Générale (Fransa), Garanti Bankasi ve Akbank (Türkiye)

Projenin Tarihçesi

Türkiye'de Dicle nehri üzerinde yapimi planlanan Ilısu Barajı şu anda dünyanın en çok tartışılan baraj projesidir.

On seneden beri çevre ve insan hakları örgütleri projenin devasa kültürel, ekolojik, insani ve politik etkilerine karşı mücadele vermektedir. Ilısu 75 000 km2 lik bir alanı kapsayan, dünyanın en büyük sulama ve elektrik üretimi projelerinden biri olan GAP Projesinin bir parçasıdır. Ön görülen 22 barajdan şimdiye kadar yaklaşık yarısı tamamlanmış durumdadır. Fırat nehri üzerine yapılan Atatürk ve Birecik barajları bunlardan bir kaçıdır. Ilısu Barajı, ilkbaharda oluşan sel sularını toplayarak su seviyesinin en yüksek olduğu dönemlerde ve elektriğin en çok talep edildiği (Pahalı olduğu) saatlerde üretime geçecek şekilde planlanmıştır.

Projenin Kronolojisi

1950 li yıllar Projeye dair ilk tartışmalar.

1971 Projenin gerçekleşip gerçekleşemeyeceğine yönelik ilk araştırmalar.

1982 Proje planının kabul edilmesi.

1997 - 2000 İsviçre Firması Sulzer Hydro öncülüğünde İsviçre, Avusturya, İngiltere, İtalya ve İsveç Firmalarında oluşan bir Konsorsuyum hazırlık çalışmalarının başlaması.

Sulzer Hydro firması 1999 yılında Avusturya firması olan VA Tech/A tarafindan satın alındı.

2000 İsveç firması Skanska projeden çekildiğini bildirdi.

2001 İngiltere inşaat firması Balfour Beatty ile İtalyan firması Impregilo, ilgili kredi sağlayan kuruluşlarının (ECA) teminatı üstlenmeyeceklerine yönelik yaptıkları açıklamadan sonra, aynı şekilde projeden çekildiklerini bildirdiler.

2002 Projeye kredi veren isviçre bankası UBS projeden çekildi
Gerekçe: Ilısu Baraj Projesi'nin doğuracağı sosyal ve ekolojik sonuclara
ilişkin süregelen belirsizlikler.

2004 Sonbaharı Türkiye yeni bir ortaklık oluşturmak üzere girişimlerde bulunuyor.

2004 - 2005 Avusturya firması VA Tech Hydro, Almanya'dan Züblin , İsviçre'den Alstom, Stucky, Maggia, Colenco ve Türkiye'den Nurol, Cengiz, Çelikler, Temelsu firmalarından oluşan yeni bir ortaklık oluşturarak Almanya, Avusturya ve İsviçre kredi kuruluşlarına projenin yapim garantisi için başvuru yaptı.

2006 VA Tech Hydro Andritz AG/A tarafından satın alındı.

Mart 2007 Almanya, Avusturya ve İsviçre hükümetleri projeye hazine garantisi teminat edip, krediyi sağlayacaklarını berittiler. Verilecek olan kredi garantisi, yerine getirilmesi gereken 153 şarta bağlanarak bir uluslararası bilirkişi ekibinin bu yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini izlemek üzere görevlendirildi.

Dünya çapında bu karara karşı protestolar başladı.

Temmuz 2007 Zürih Kantonal Bankası (İsviçre) projeden çekildiğini açıkladı. Gerekçe: Ilısu Baraj Projesi, bankanın sürdürebilir kalkınma prensiplerine aykırıdır.

Ağustos 2007 Türkiye, Konsorsiyum ve Bank Austria Creditanstalt (Avusturya), Société Général (Fransa) ve DekaBank (Almanya) arasında barajın yapımı için anlaşma imzaladı.

Mart 2008Proje ortakları tarafından Kurulan Bilirkişiler 153 şartı denetlemek için Türkiye ye geldi. Uzmanlar Komitesi araştırma sonucunu açıkladı.

Kaynak:
http://www.dogadernegi.org


DSİ Genel Müdürlüğü ile Ilısu Konsorsiyumu arasında Ilısu Barajı'nın Ticari Anlaşması imzalandı

GAP’ın anahtar projelerinden biri olan Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali’nin Ticari Anlaşması 14.08.2007 tarihinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında düzenlenen tören ile imzalandı. İmza törenine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. M Hilmi GÜLER, Devlet Su İşleri Genel Müdür Vekili Haydar KOÇAKER, İsviçre Büyükelçisi Valter GYGER, Almanya Büyükelçisi Peter PRUGEL, Avusturya Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarı Richard BANDERA, Ilısu Konsorsiyumu Temsilcileri, İdarenin Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Konsorsiyumu temsilcileri ve çok sayıda basın mensubu katıldı. 

Tamamlandığında gövde büyüklüğü açısından ülkemizin 2.büyük; kurulu güç ve yıllık enerji üretim kapasitesi bakımından da  4. büyük barajı olma özelliğini kazanacak Ilısu Barajı; Dicle Nehri akımlarını ekonomik ölçüler dâhilinde düzenleme yeteneğine sahip yegâne depolama tesisidir. Tesis; DSİ Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin uzun vadeli bölgesel kalkınma plânının temel unsuru GAP’ın en önemli yatırımlarından biri olacaktır. Barajın tamamlanma süresi 7 yıl olmakla birlikte daha kısa sürede tamamlanmasına çalışılacaktır.

Ilısu Projesini gerçekleştirecek olan Ilısu Konsorsiyumu, aşağıdaki firma gruplarından oluşmaktadır.

İnşaat İşleri Yapım Grubu:

İnşaat İşleri Ortak Girişimi: Nurol İnşaat ve Ticaret A.Ş., Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İnşaat İşleri Yapım Ortağı    : Ed. Züblin AG (Almanya)
İnşaat İşleri Proje ve Koordinasyon Hizmetleri Grubu: Stucky Ltd. (İsviçre), Temelsu Uluslar arası Mühendislik Hizmetleri A.Ş.

Elektromekanik İşler Yapım Grubu:

VA Tech Hydro GmbH (Avusturya), Alstom Ltd. (İsviçre)

İdarenin Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Konsorsiyumu ise

Colenco Power Engineering Ltd. (İsviçre), Maggia Engineering Ltd. (İsviçre), Dolsar Mühendislik Ltd. Şti., Rast Mühendislik Ltd. Şti.’den oluşmaktadır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. M. Hilmi GÜLER:
“Ilısu bir prestij, gurur ve kararlılık projesidir.”

İmza töreninde bir konuşma yapan GÜLER, Ilısu Barajı ve HES gibi her bakımdan çok önemli bir barajın ticari sözleşmelerini imzalıyor olmaktan duyduğu mutluluğu dile getirdi. Ilısu Projesi’ni kararlılığın bir sembolü olarak gördüğünü belirten GÜLER: “Bu projeyi mutlaka yapacağız demiştik ve bugün işte bunu başarmış bulunuyoruz. Rakamsal büyükleri de vermek istiyorum. 4 farklı ülkeden tam 14 firma bu işin içinde. Bu noktaya gelene kadar 95 adet toplantı gerçekleştirdik. 10.995 sayfalık bu sözleşme hazırlandı. Yani bu kolay bir iş değil. Bu sayfalar teker teker imzalandı. 245 bin paraf atıldı.” diye konuştu.

Ilısu Barajı ve HES’in gövde hacmi bakımından ülkemizin 2., enerji üretimi bakımından da 4. büyük barajı olacağını kaydeden GÜLER, barajın hem çevre hem de su kaynaklarının yönetilmesi bakımından son derece önemli olduğunu vurguladı.

Ilısu Projesi’nin tam anlamıyla Avrupa Birliği normlarında son derece başarılı bir proje olduğunu belirten GÜLER, hem çevresel etki ve kültürel varlıkların korunması açısından hem de yeniden yerleşim noktasında son derece önemli bir projeye imza attıklarını dile getirdi. GÜLER: “Bunu bilhassa altını çizerek söylüyorum. Çünkü bu projeyle ilgili çok büyük spekülasyonlar yapıldı. Ama biz kültüre de tarihi dokuya da aynen enerji kadar, hatta ondan daha fazla önem veriyoruz. Üç ayrı devletin büyükelçilerinin katılımıyla da bunu göstermiş oluyoruz. Bunun altını anlamlı bir şekilde çiziyorum.” diye konuştu.

GÜLER konuşmasına “Üç dost devlet Almanya, İsviçre ve Avusturya’ya ve sayın büyükelçilerine teşekkür ediyorum. Kendileri çok aktif olarak bu projenin içinde yer aldılar. Konsorsiyum üyelerine, DSİ’nin tüm mensuplarına ve başta Veysel Bey olmak üzere Genel Müdürümüz Haydar KOÇAKER’e teşekkür ediyorum. Sayın Başbakanımızın başkanlığında, Hazine, Dış İşleri Bakanlığı ve DSİ ile birlikte çok yararlı bir çalışma oldu. Onların gayretleri olmasaydı bu noktaya gelinemezdi. Bu bizim en zor projelerimizden biri oldu ama biz kararlılığımızla bunun üstesinden gelmeyi bildik. Bu bir prestij projesidir. Bir gurur ve kararlılık projesidir.” sözleriyle son verdi.

DSİ Genel Müdür Vekili Haydar KOÇAKER: “
Ilısu Projesi 80.000 kişiye iş imkanı ve geçimine dolaylı katkı sağlayacaktır.”

Ilısu Barajı ve HES Projesi’nin halihazırda Güneydoğu Anadolu Projesi’nin en büyük projesi durumunda olduğunu ifade eden KOÇAKER, GAP bölgenin ekonomik ve sosyal hayatını etkileyen entegre bir kalkınma projesidir dedi.

Fırat ve Dicle nehirlerinin hidroelektrik enerji üretimimizin yaklaşık
%45’ini karşılamakta olduğunu ve Dicle Nehri üzerinde Kralkızı, Dicle ve Batman Baraj ve HES’lerinin şu anda hizmette bulunduğunu belirten KOÇAKER: “Ilısu Barajı’nın sözleşmesini bugün sizlerin huzurunda imzalamış olacağız ve inşaatına devam edeceğiz. Cizre Barajı’nın da yapımını en kısa sürede gerçekleştirmeye gayret edeceğiz.” dedi.

KOÇAKER konuşmasına Ilısu Barajı ve HES Projesi hakkında bilgiler vererek devam etti: “Ilısu Projesi ülkemizde inşaatına henüz başlanmamış Baraj ve HES’ lerin en büyüğü olup bu özelliği ile dünyanın en büyük su projelerinden olan GAP’ ın temel unsurudur. Gövde büyüklüğü açısından ülkemizin 2. büyük, kurulu güç ve yıllık enerji kapasitesi bakımından da 4. büyük baraj olma özelliğini taşımaktadır. Temelden 135 m yüksekliğinde ve 1820 m kret uzunluğunda olan baraj, konumu ve yapısı itibariyle Atatürk Barajı kadar öneme sahip bulunmaktadır. Proje tamamlandığında 1 200 MW kurulu gücü ile yılda 3 milyar 833 milyon kWh enerji üretilecektir. Üreteceği enerjinin Milli ekonomiye sağlayacağı fayda yılda yaklaşık 300 milyon $’olacaktır. Bölgede yıllık 150 milyon $’ın üzerinde bir ticari faaliyet sağlayarak bölgesel refahı artıracaktır. İnşaat süresince bölgede aileleri ile birlikte
80.000 kişiye iş imkanı ve geçimine dolaylı katkı sağlayacaktır. Bu ticari aktivite Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt, Şırnak İllerinin gelişmesine büyük katkı sağlayacaktır.

Çevre Etki Değerlendirme Raporu (ÇED) ve Yeniden Yerleşim Eylem Planları (YYEP) Uluslararası standartlarına uygun olarak hazırlandığını ve DSİ internet sayfasında yayınlandığını kaydeden KOÇAKER, inşaatın devamı süresince belirlenen bu esaslar doğrultusunda çalışmalar yürütüleceğini ifade etti.

Ilısu Barajı’ nın finansmanı %100 dış kredili olarak, Avusturya VATECH – Finance GmbH önderliğinde bir grup yerli ve yabancı banka tarafından, Hazine Garantili; Export Kredileri ve Ticari Krediler birleşiminden oluştuğunu belirten KOÇAKER: “Sağlanacak toplam kredi tutarı 1,2 milyar Euro’ dur. Bu kredi içine baraj gölü altında kalan Hasankeyf Kültürel Varlıkların Korunması ve Kurtarılması için sağlanacak olan 25 milyon Euro dahildir.” dedi.

KOÇAKER konuşmasını “Emeği geçen herkese başta destek ve katkılarından dolayı Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Sayın Dr. M Hilmi Güler’e ve DSİ Eski Genel Müdürü Sayın Prof. Dr. Veysel Eroğlu’na teşekkürlerimi sunuyorum” diyerek noktaladı.

Törene katılan büyükelçilerin konuşmaları ardından DSİ Genel Müdürlüğü ile Ilısu Konsorsiyumu arasında ticari anlaşmanın imzalanmasıyla merasim sona erdi.

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Basın Müşavirliği

15.08.2007


Ilısu Projesiyle ilgili geniş
bilgi için tıklayınız.(PDF)


Ilısu Barajı ve HES Projesi Yeniden
Yerleşim Planı Final Raporu-Tam metin (PDF)


Ilısu Barajı'nın temeli atıldı

5 Ağustos 2006 günü Ilısu Barajı ve HES’in temelinin atılmasıyla 50 yıllık bir hayal gerçeğe dönüştü.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. M. Hilmi Güler, İçişleri Bakanı Abdulkadir Aksu, Tarım ve Köyişleri Bakanı M. Mehdi Eker, Milletvekilleri, Bölge illerinin Valileri, DSİ Genel Müdürü Prof. Dr. Veysel Eroğlu ile Almanya ve Avusturya Büyükelçileri’nin iştirak ettiği merasimle Ilısu Barajı ve HES’in temeli atıldı.

Başbakan Erdoğan: “Türkiye’nin enerji alanında kaybedecek 1 günü daha yoktur”

Temel atma merasiminde konuşmasına, üzerinde çok konuşulan ama bir türlü proje safhasından eylem safhasına taşınamayan Ilısu Barajı’nı hayata geçirmekten dolayı yaşadığı haklı gururu dile getirerek başlayan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Ilısu ile GAP’ın farklı bir hayat bulacağını, Güneydoğu’nun farklı bir zenginliğe kavuşacağını söyledi.

Ilısu gibi Türkiye’yi bir enerji koridoru haline getirecek projelere imza atmanın heyecanı içinde olduğunu vurgulayan Başbakan Erdoğan, “Koyduğumuz hedefleri bir bir gerçekleştiriyoruz. Tabi ki Türkiye’nin enerji potansiyelinin bugün ulaşılan noktayla sınırlı olmadığını gayet iyi biliyoruz. Ülkemizin gelecek enerji projeksiyonunu bütün yerli kaynaklarımızı harekete geçirmek üzerine kuruyoruz. Bugün Ilısu Barajı’nın temelini atıyor oluşumuzda bu politikanın bir gereğidir. Daha önce de temeller atıldı ancak gerisi gelmedi. Bu ülke artık temelleri atıldıktan sonra yarım kalmış projeler çöplüğü olmayacaktır. İktidarımız Türkiye’de bölgesel farklılıkları ortadan kaldırma azmindedir. Ciddi yatırımlar hayat buluyor. İşte Rusya ve İtalya Devlet Başkanları ile Samsun’da açılışını yaptığımız Mavi Akım, Gürcistan ve Azerbaycan’ın yanı sıra çok sayıda devlet temsilcisiyle Ceyhan’da açılışını yaptığımız BTC Boru Hattı Projesi ve şimdi hedefimizde Avrupa’yı Türkiye’ye bağlayacak olan Nabucco Doğal Gaz Projesi var” diye konuştu.

2003-2005 yılları arasında ortalama büyüme hızını %8 olarak gerçekleştiren bir Türkiye’de, 4 yılda ekonominin çok önemli atılımlar gerçekleştirdiğini kaydeden Başbakan Erdoğan, “Türkiye daha önce böyle bir büyüme hızını yakalamadı. Tam 17 çeyrektir sürekli büyüme devam ediyor. Artık istikrarsızlıklar yaşamıyoruz. Enflasyonla yürüttüğümüz mücadeleye rağmen işsizlik oranları artmıyor. Ülkede üretim, verimlilik, kapasite kullanım oranları ve buna bağlı olarak da enerji ihtiyacı artıyor. Eğer biz bu ihtiyacı karşılayamazsak, kalkınmayı devam ettiremezsek makineler, üretim ve istihdam durur ve biz de tarihi bir hata yapmış oluruz. İşte bunun için ülkemizin geleceği demek olan enerji politikamıza, yerli ve yeni enerji kaynaklarına özel bir önem veriyoruz. 2003-2005 yılları arasında sadece enerji maksatlı 8 tesisi hizmete açtık. Bunlardan yıllık 1 milyar 440 kilovatsaat elektrik elde ettik. Bunlar azımsanacak rakamlar değildir. Ilısu Barajı da tamamlandığında yıllık 3 milyar 833 milyon kilovatsaat enerjiyi kullanıma sunmuş olacağız” dedi.

Türkiye’nin enerji konusunda çok vakit kaybettiğini ancak artık kaybedilecek bir günün bile olmadığını ifade eden Erdoğan, bölgeye ve bölge halkına önemli kazanımlar getirecek olan Ilısu Barajı’nın hem enerji hem de önemli bir ekonomik değer üreteceğini belirterek “Bugün temelini attığımız Ilısu Barajı ve hidroelektrik santrali en geç 7 yıl içinde tamamlanacak ve 2013 yılında hizmete girecek. Bu 7 yıl boyunca doğrudan ya da dolaylı olarak yaklaşık 10 bin insanımıza istihdam imkanı sağlayacak. Bununla da kalmayacak ve bu bölge bir turizm bölgesi haline gelecektir. Daha önce buradan sadece Dicle akarken, bundan sonra hem Dicle akacak hem de Ilısu Denizi oluşacak. Bölgenin havasına olumlu tesirde bulunarak çevreyi yeşillendirecek. Göletinde balık tutulup, sandalla gezilebilecek” diye konuştu.  

Turizmle bağlantı bir başka konu olan tarihi ve kültürel varlıklarla alakalı olaraksa, “Türkiye için enerji gibi önemli bir diğer konu da tarihi ve kültürel mirasımızdır. Biz kültürel mirasın parayla ölçülemeyeceğini en iyi bilenlerdeniz. Eğer kültürel mirasınıza, kimliğinize sahip çıkmıyorsanız, hiçbir değer üretemezsiniz. Bu konuda herkesin hassasiyet göstermesi bizi sadece memnun eder, ama asıl meselenin bu olmadığı da gayet açıktır. Ancak burada bu konuyu istismar etmek isteyenler var” diyen Başbakan Erdoğan, bin yılların birikimini günümüze taşıyan paha biçilmez eserlerin heba edilmeyeceğine dair güvence verdi.

“Bir tarafta artan bir enerji ihtiyacı ve Türkiye’nin aydınlık geleceği var, diğer tarafta tarih, kültür ve insanların ortak mirası var. Bunu bir şekilde uzlaştırmak, ortak bir çözüm bulmak zorundayız. Hiçbirini diğeri için feda etmek söz konusu olamaz. Bu sebeple proje için temin edilen dış kredinin 25 milyon Euro’sunu Hasankeyf’in tarihi ve kültürel varlıklarının korunması ve kurtarılması için kullanıyoruz. Yine yaklaşık 53 milyarlık bir bütçeyi de sadece bu işe ayırıyoruz. Bilimin bütün imkanların kullanarak yeni bir Hasankeyf’i bütün bu eserlerle farklı bir yere taşımak suretiyle yaşatacağız. Böylece Ilısu ile Hasankeyf el ele Dicle’nin üzerinde bir gerdanlık oluşturacaklardır. Tarihi eserlerin korunması, kurtarılması ve yakın bölgelere taşınması da bu süreçte gerçekleşmiş olacaktır. Elbette baraj tamamlandığında tabi güzelliği ve kültürel değerleri ile bu bölge çok değişmiş, bir turizm merkezi haline gelmiş olacaktır” diye konuşan Başbakan Erdoğan, konuya ne kadar hassasiyetle yaklaşıldığını bir kez daha vurguladı.

Ilısu Barajı ve HES’in ülkemize hayırlı olması yolundaki temennisini dile getiren, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, bu büyük projeye emeği geçen herkese teşekkür etti.

Bakan Güler: “Büyük yatırımlarla, ülkemizi bir şantiye haline getirmeye devam ediyoruz”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Dr. M. Hilmi Güler, temel atma merasiminde ülkemizin kalkınmasında Ilısu Barajı gibi büyük yatırımların önemini vurgulayarak, “Biz söz söyleyen değil, iş yapan; az konuşan ama çok çalışan bir hükümetiz. Sayın Başbakanımızın liderliğinde bir ekip ruhuyla ülkemizi bir şantiye haline getirmeye devam ediyoruz. Bugün temelini attığımız Ilısu Barajı sadece ekonomimizin büyüyerek dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasına girmesinde rol oynayan değil, aynı zamanda bölgeye bambaşka bir çehre kazandıran, istihdam problemlerini çözen son derece önemli bir projedir. Birkaç yıl sonra şu dağları, tepeleri tanıyamayacaksınız. Hayat fışkıracak buradan” diye konuştu.

Enerjide yerli ve yabancı kaynaklar arasında denge sağlanmasının önemine değinen Bakan Güler, “Göreve geldiğimizde enerji içinde yerli kaynakların oranı %38’di. Biz yerli oranı %38’den %50’ye çıkardık ve bunun için de yaklaşık 4 yıldır elektrik fiyatlarını artırmadık. Bu projeleri ayrıca bütçeye yük olarak, sübvansiyonlarla, yapmıyoruz. Önceden geçmişle yarışıyorduk, şimdi dünya ile yarışıyoruz. Yürüttüğümüz projeler dünya ölçeğinde projelerdir. Misal olarak Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı bir asırlık projedir. Yine 1 ay içinde, dünyanın en büyük barajlarından biri olacak Ilısu Barajı’nın temelini atıyoruz. Çok kısa bir süre sonra da Afşin-Elbistan Kömür Santralinin C ve D Projelerinin ihalelerini yapacağız. Bütün bu projeleri dışarıya muhtaç olmadan yerli kaynaklarımızdan karşılıyoruz. Bundan sonra da çalışmalarımıza aynı hızla devam edeceğiz” dedi.

Projenin bu noktaya gelmesinin kolay olmadığının altını çizen Enerji Bakanı Güler, “Bu başarıların içinde alın teri var, sevinç gözyaşı var. Bu gururu bizlerle paylaştığınız için sizlere teşekkür ediyoruz” diyerek konuşmasına son verdi.

Genel Müdür Eroğlu: “Ilısu Barajı ve HES sağlayacağı yaklaşık 4 milyar kWh elektrikle enerji açısından da vazgeçilmez bir yatırımdır”

GAP’ın anahtar projesi Ilısu Barajı ve HES’in temel atma merasiminde tarihi bir ana şahitlik edildiğini kaydeden DSİ Genel Müdürü Prof. Dr. Veysel Eroğlu, GAP muhtevasındaki projelerle şu an Türkiye’de hidroelektriğin %50’sinin üretildiğini söyledi.

Geçen yıllarda Batman HES ve Şanlıurfa HES’in açılışının yapıldığını hatırlatan Prof. Eroğlu, tamamlanan projelerle bölgenin su probleminin çözümünde de büyük yol alındığını ve son yıllardaki çalışmalarla 9,5 milyon kişinin su ihtiyacının karşılandığını belirterek, “Bildiğiniz gibi geçtiğimiz yıl Yaylak Ovası’nda ve Bozova’da binlerce hektar alan sulamaya açıldı. Ayrıca Kayacık, Ayvalı, Seve gibi barajlar hizmete sokuldu. Ayrıca Suruç Ovası’nı da sulamak için ihale yapıldı ve kısa sürede inşaatı başlayacak. Güneydoğu’daki 9 ilin içme suyu problemini çözmek için de önemli adımlar atılmıştır. Nitekim Şanlıurfa’nın su meselesi 2040 yılına kadar çözülmüştür. Gaziantep’in ilave su tesisleri geçtiğimiz yıl açılmıştır. Yıllardır sıkıntı çeken Kilis’e acil içme suyu sağlanmıştır. Kahramanmaraş’ın suyu Ayvalı Barajı ile teminat altına alınmıştır. Mardin civarına da 2007 yılı içinde suyu getireceğiz. Şırnak’a müjdemiz var. DSİ Şırnak’a suyu, Mizil kaynaklarından getirecektir” diye konuştu.

Türkiye’de yağışların bölge ve dönemlere göre büyük değişiklikler arz etmesi sebebiyle baraj yapımının bir zaruret olduğunu vurgulayan Genel Müdür Eroğlu, barajların kışın biriktirilen suyun yazın kullanılmasına imkan sağladığını söyledi. Ilısu Barajı’nın da nehrin akış rejimini düzenleyeceğini ve böylece sadece Türkiye için değil, Suriye ve Irak için de faydalı olacağını belirten Prof. Dr. Eroğlu, gövde itibariyle Atatürk Barajı’ndan sonra 2. büyük baraj olan Ilısu Barajı ve HES’in sağlayacağı yaklaşık 4 milyar kWh elektrikle enerji açısından da vazgeçilmez bir yatırım olduğunun altını çizdi.

Tesisin bölge insanına sağlayacağı büyük ekonomik faydanın gözden çıkarılamayacağını ifade eden Eroğlu, yüzde yüz dış kredi ile yapılacak tesis için belirlenen kaynaktan Hasankeyf’in kurtarılması için 25 milyon € para ayrıldığını ve tarihi eserlerimize ve kültürümüze her zaman sahip çıkan DSİ’nin bundan sonra da aynı şekilde hizmet vermeye devam edeceğini dile getirdi.

Bu projenin başlatılmasında başta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Dr. M. Hilmi Güler ile konsorsiyum temsilcileri olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür eden Prof. Dr. Eroğlu, barajın en kısa zamanda bitirileceğini söyleyerek açılışının da hep birlikte yapılmasını temenni ettiğini söyledi.

Yapılan konuşmaların ardından temeli atılan Ilısu Barajı ve HES, 84 ay içinde bitirilerek 2013 yılında işletmeye alınacaktır.

ILISU BARAJI ve HES

Mardin ve Şırnak illeri sınırları içinde kalacak olan Ilısu Barajı ve HES,  dünyanın en büyük su projelerinden birisi olan GAP’ın temel unsurlarından biridir. 9 ili kapsayan sosyoekonomik entegre kalkınma projesi GAP muhtevasında inşası planlanan 22 barajdan biri olan Ilısu, Dicle Nehri üzerinde yer alan anahtar bir projedir.

Ilısu Projesi’nin Tarihçesi ve Tanımı

Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi (Ilısu Projesi), 1954 yılında Dicle Nehri’nin toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesine ilişkin çalışmalar doğrultusunda, DSİ tarafından başlatılmıştır.

Ilısu Barajı; Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Suriye sınırına yaklaşık 45 km. mesafede, Dicle Nehri üzerinde inşa edilecek olup, tamamlandığında 1 200 MW kurulu güç ile yılda ortalama 3 833 GWh enerji üretecektir.

Tesis işletmeye alındığında; gövde hacmi açısından Türkiye’nin 2. kurulu güç bakımından da 4. büyük barajı olacaktır.

Ilısu Projesi’nin Önemi

  1. Türkiye Cumhuriyeti’nin 100 yıllık vizyonunun içinde yer alan, önemli bir yatırım projesidir.

  2. Ülkemizin; refah, çağdaşlık ve gelişmişlik adına hayati bir projesidir ve bölge huzurunu tesis edecek, enerji problemine çare olacaktır.

  3. Başta Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak İlleri olmak üzere Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tamamının kalkınmasına katkıda bulunacaktır.

  4. Yukarıda sayılan bölgelerde, inşaat süresince çalışanlar ve aileleriyle birlikte 80 000 kişinin geçimine imkan sağlayacaktır.

  5. Tamamlandığında, üreteceği yıllık ortalama 3,833 milyar kWh enerji ile ekonomimize yılda 300 milyon ABD Doları katma değer temin edecektir.

  6. İnşaatı süresince, yukarıda sayılan bölgelerde, 600–700 milyon ABD Doları tutarında bir ticari faaliyet de sağlayacak ve bölge halkını refaha ulaştıracaktır.

  7. Ilısu Baraj Gölü altında kalan mevcut yol, köprü, demiryolu ve köylerin yeniden ve çağdaş bir teknikle yapılmasını sağlayacaktır.

Ilısu Projesi’nin Finansmanı

Ilısu Projesi için sağlanacak toplam dış kredi tutarı 1 200 000 000 €’dur. Temin edilen bu kredi içerisinde “Hasankeyf tarihi ve kültürel varlıklarının korunması ve kurtarılması” için kullanılacak olan 25 000 000 € da bulunmaktadır.

Ilısu Projesi Bünyesinde Çevre Etki Değerlendirme(ÇED)

1999–2001 yılları arasında yaptırılan ÇED Raporu; Türk mevzuatı, Dünya Bankası ve IFC kriterleri doğrultusunda HCE firması tarafından güncellenmiş ve hem DSİ hem de yatırımcı kredi kuruluşları tarafından onaylanmıştır.

Yeniden Yerleşim Eylem Planı (YYEP)

Bir yatırım projesinin olumsuz tesirleri engellemek, sebep olduğu fiziksel kayıpları tazmin etmek ve projeden etkilenen insanlara gelişme imkanları sağlamak için hazırlanan Yeniden Yerleşim Eylem Planı, Ilısu Projesi muhtevasında 1999–2001 yılları arasında Türk mevzuatı, Dünya Bankası ve IFC kriterleri doğrultusunda hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Hasankeyf Kültür Varlıklarının Korunması ve Kurtarılması

Uzun bir tarihi geçmişe sahip olan Hasankeyf’teki kültürel varlıkların korunması maksadıyla; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Ilısu Konsorsiyumu koordinasyonunda hazırlanan, Hasankeyf Master Rehber Projeleri Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi makamları tarafından onaylanmıştır.
Ilısu Projesi’nin maksimum su kotundan etkilenmeyen Hasankeyf Yukarı Şehir Alanı’nda yer alan kültürel varlıklar, bu bölgenin geliştirilmesiyle birlikte bir “Arkeolojik Park ve Açık Hava Müzesi”nde yeniden hayat bulmaya devam edecektir.

Hasankeyf’in %80’den fazlası Ilısu Barajı suları altında kalmayacaktır. Bu bağlamda Yukarı Şehir’de bulunan onlarca mezar, türbe, höyük, eski kalıntılar ve 4200 mağara ev, Ilısu Baraj Gölü’nden etkilenmeyecektir. Bölge yukarıda belirtildiği şekilde “Arkeolojik Park ve Açık Hava Müzesi” olarak düzenlenecek ve Hasankeyf Yeni Kültürel Park Alanı ile birlikte “Türkiye’nin ve Dünyanın Kültür ve Turizm Cazibe Merkezi” olacaktır.

Ilısu Baraj Gölü altında kalacak olan bütün kültürel varlıklar ve yerleri YYEP çalışmaları çerçevesinde belirlenmiştir. Bu kültürel varlıklar Ilısu Barajı ve HES Projesi’nin 7 yıllık inşaatı süresince kazılarla çıkarılıp korunacaktır.

Her yıl için %15’lik yüzey çalışması ve %15’lik kazı ve taşımanın yapılacağı kabul edilmektedir. Bu kabule göre yüzey çalışmaları, kazılar ve taşımalar için ayrılan tahmini bütçe 53 000 000 ABD Doları olarak belirlenmiştir.

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Basın Müşavirliği
DSİ Genel Müdürlüğü


Ilısu Barajı

Ilısu Barajı; Mardin ve Şırnak İl sınırları arasında Dargeçit ilçesinin 15 Km. doğusunda, Dicle Nehri üzerinde yer alacak. Ilısu Barajı kil çekirdekli kaya dolgu tipinde olup temelden yüksekliği 138 m olacak. Barajın maksimum su kotu 526,82 metre,  toplam gövde hacmi 44 milyon metreküp, rezervuar hacmi ise 11 milyar metreküp olacak. Barajın kurulu gücü 1200 MW olup üreteceği toplam enerji 3,833 milyar KWh’tır.  Ilısu  Barajı ile üretilecek olan enerji , şu an ülkemizde hidroelektrik santralleri vasıtasıyla  üretilecek olan enerjinin %10’unu oluşturacak. 

Ayrıca Ilısu Barajı HES tek başına bir proje değildir. Aynı zamanda Ilısu Barajı mansabında yapılması planlanan Cizre Barajı ve HES Tesisleri ile entegre bir projedir. Cizre Barajı ve HES tesisleriyle de  yılda 1,208 milyar KWh enerji üretilecek ve 66225 ha tarım arazisi sulanacaktır. Ilısu Barajının yapılmaması halinde Cizre barajının rezervuar hacmi 400 milyon metreküptür.

Ilısu Barajı elektrik  enerjisi ürettikten sonra mansaba  Cizre Barajı menbaına vereceği su debisi 435 metre ’küptür. Ayrıca inşa halinde 15. 000 kişiye, inşaadan sonra ise 22.000 kişiye iş olanağı sağlayacağı ileri sürülüyor.


Ilısu Barajı'nın temeli atılıyor

Anadolu Ajansı

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve bölgeye hayat verecek Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santralinin (HES) temeli, 5 Ağustos 2006 tarihinde düzenlenecek törenle atılacak.

Temel atma törenine Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler de katılacak.

Cumhuriyet tarihinin en büyük projelerinden olan GAP'ın anahtar projesi Ilısu Barajı ve HES'i tamamlandığında, göl hacmi bakımından Türkiye'nin ikinci büyük barajı olacak.

2013 yılında hizmete alınması planlanan proje, kurulu güç ve yıllık enerji üretim kapasitesi bakımından da, Atatürk, Karakaya ve Keban'dan sonra 4'üncü büyük HES olma özelliğini kazanacak.

GAP bünyesinde Dicle Nehri üzerine inşa edilecek Ilısu Barajı ve HES'i, Şırnak ilinde yer alıyor.

Suriye sınırına yaklaşık 45 kilometre mesafede olan Ilısu, temelden 135 metre yüksekliğine, 43,79 milyon metreküp dolgu hacmine ve bin 820 metre kret uzunluğuna sahip olacak. Tesis tamamlandığında baraj gölünde 11 milyar metreküp su depolanacak.

Her biri 200 megawatt (MW) gücünde 6 üniteden oluşan ve toplam kurulu gücü bin 200 MW olan santral devreye girdiğinde, yılda ortalama 3 bin 833 Gigawatt/saat (GWh) enerji üretimi gerçekleştirilecek.

Bu enerji üretiminin yanı sıra Ilısu Barajında regüle edilen ve daha sonra inşa edilecek Cizre Barajına bırakılacak sularla Nusaybin, Cizre, İdil, Silopi ovalarında toplam 121 bin hektar alanın modern sulama teknikleriyle sulanması da mümkün olacak.

-7 YILDA TAMAMLANACAK-

Yapımı 7 yıl sürecek barajın inşaatında 7 bine yakın kişi istihdam edilecek. Çalışanların büyük bir kısmının bu bölgede yaşayanlardan oluşacağı göz önüne alınırsa baraj, bölge istihdamına büyük katkı sağlayacak.

Bunun yanında barajın yapımı ile oluşacak baraj gölünde büyük miktarda balık üretimi gerçekleştirilecek, bu da bölge kalkınmasına hız kazandıracak.

31 Temmuz 2006


ILISU BARAJI VE HES’NİN
ÇOK YÖNLÜ OLARAK
DEĞERLENDİRİLMESİ  (PDF formatında)

(Dicle Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi
ile Ilısu Barajı ve HES Araştırma Komisyonu
tarafından hazırlanan rapor-2006)